Kapitulacijom Jugoslavije aprila 1941. godine i aprilskim bombardovanjem, zemlja je ušla u drugi svetski rat. Na strani sila osovina se nalazila Nemačka pod vođstvom Adolfa Hitlera, Italija pod vođstvom Musolinija i Japan. Evropa je brzo bila pregažena. Drugu stranu su činile zemlje koje su stale na branik, predvodila ih Amerika, Francuska, Engleska i zemlje Balkana. Naša Srbija je tada bila pod vođstvom mladog kralja Petra II Karađorđevića, acica draza zemljom je upravljao namesnik Knez Pavle Karađorđević. Odmah po izbijanju ratakralj i namesnik sa vladom i delom komande je otišao u Englesku. Već okupiranu i porobljenu Srbiju iz muka je počeo da diže otpor ostatka Jugoslovenske vojske u otadžbini pod vođstvom tadašnjeg pukovnika a kasnije đeneralaDragoljuba Mihailovića.
I prvi ustanak je buknuo na Ravnoj Gori. U Srbiji je osnovan i drugi takozvani odbrambeni vojni pokret N. O. B. – partizani, koji je u početku delovao zajednički protiv Nemaca i cetnicka vojskaItalijana, kasnije dolazido podela i bratoubilačkog rata između ova dva vojna bloka u Srbiji. Treba reći da se kasnije pojavljuju i druge vojne formacije na prostoru Srbije i Mlave, i to Nedićeva Srpsko Državna Straža, kao i „Zbor“ pod vođstvom Dimitrija Ljotića, koji se kasnije tretira kao saradnik Nemaca. Na prostorima Mlave su prvo vladali „četnici“ u Homolju i svim okolnim mestima Istočne Srbije. Kasnije na ove prostore teren zauzimaju jedinice „partizana“ i borba je trajala do krajatito rata 1945. godine. Mesta su često i sela prelazila iz ruke u ruku, čas su Nemci i četnici bivali po selu, a zatim partizani.
Oslobođenje Srbije je došlo u maju 1945. godine, uz pomoć jedinica Sovjetske vojske, koja je oslobodila i Petrovac sa okolinom. Vlast je došla u ruke N.O.B Jugoslavije pod vođstvom Josipa Broza Tita, koji je Jugoslavijom vladao sve do 1980. godine kada je u maju umro.
Pokret koji je ostao u drugom planu Jugoslovenska Vojska u Otadžbini, koji je vodio đeneral Draža Mihailović je ugušen izdajstvom Engleske države. Ostaci te Vojske sa samim vođom je žigosan kao izdajnički, i vođa Draža, sa stotine hiljada svojih vojnika je uhapšen i streljan. Istorija o ovom pokretu se ispravlja na samom kraju XX. Veka i ova se vojska sada priznaje kao formacija koja je bila oslobodilačka protiv Nemaca, Treba reći da je bilo pojedinih slučajeva gde su vojnici u svim formacijama koje su delovale u Srbiji, izmakle kontroli i činili zločine pojedinačne i masovne na svim stranama u toku rata.
Po propasti Jugoslavije, 1941 godine, formiraju se Partizanske jedinice, uzimaju maha u borbi tako da ovladaju ovom teritorijom i oslobode Petrovac, Kučevo, Golubac, Žagubica, Krepoljin. U isto vreme Nedić formira svoju Vojsku takozvani Nedićevci, koji šalje svoje jedinice protiv Partizana te zauzimaju Petrovac, i sva mesta koji su držali Partizani, dolazi do rasula u Partizanima.U isto vreme pojavljuju se i četnici Draže Mihajlovića, te osvajaju ovaj teren, i ovladaju ovim prostorom.
S jeseni izbija sukob 1941. godine između partizana i četnika, kad nastupa rasulo u partizanskim jedinicama, a kasnije i do nestanka partizana. Četnici preuzimaju vlast tako da u svakom selu postavljaju komandanta sela, civilno lice.U Vitovnici postavljaju Radivojević Milutina, u to vreme Nemci su držali varoše, a četnici sva sela okolo varoši. Jednog jutra Nemačka patrola neopaženo dolazi u selo i uhapse komandanta sela Milutina Radivojevića i opštinskog delovođu – pisara Dimitrija Rajkovića, koji su odvedeni na Banjicu u logor gde su i streljani kao saradnici četnika.Kasnije četnici postavljaju za komandanta sela starešinu manastira Mardarija, koji je vršio vlast u selu sve do oslobođenja.
Po oslobođenju se formiraju seoske oružane straže od seoskih građana pretežno od omladinaca, koje su dežurale i danju i noću, na kraju sela prema Petrovcu, osmatrajući put koji je išao Petrovac – Kučevo. Četnici su se smestili na brdu uznad sela zvanom Vinogradarsko polje, gde se nalazila seoska kuća Mihajlović Negovana, a sa koje se vidi put prema Petrovcu.Tu se smestio štab četničkog odreda pod komandom Poručnika Jugoslovenske Vojske. Jednog dana Nemci iz Petrovca dolaze kamionima do Gvozdenog mosta, gde se odvaja put za Vitovnicu, a sa tog mesta u borbenom poretku nastave prema brdu, prema kući Mihajlović Negovana, gde se nalazio četnički odred.
Tu nastaje borba između Četnika i Nemaca, gde je poginulo 6 Nemaca i nekoliko je ranjeno, na strani četnika poginuo je jedan zvani Jova, puškomitraljezac Srbin izbeglica iz Hrvatske. Usled tih žrtava što su pretrpeli nakon nekoliko dana znajući da se četnici kreću oko manastira kao i da je starešina manastira postavljen ,od strane četnika, za komandanta sela, jednog jutra 1942. godine, dolazi Nemačka kolona iz Petrovca sa Nemcima u manastir i pokupe svu hranu, svu stoku, ovce, goveda, konje i hranu. Sve to natovare na kamione, a sve zgrade zapale, osim manastira, tako da se usled velike vatre zapalio i manastir,kao i deo gde su se nalazila manastirska zvona. Nakon odlaska Nemaca, do manastira je otrčalo nekoliko građana, kao i Jovanović Svetolik koji je uzeo vinogradarsku prskalicu za prskanje vinograda, napunio vodom, popeo se na zvonik, te je ugasio požar, vatru koja je pretila dalje da izgori manastir. Za sve vreme okupacije od 1941 do 1944 godine u selu i okolini vlast su držali četnici, kao i u celoj Istočnoj Srbiji, gde se smestili oficiri Jugoslovenske vojske, a koji su izbegli Nemačko zarobljavanje. U Vitovnici to su bili: Komandanti jedinica odreda, podoficiri, narednik Jovanović Srećko, Matić, Poručnik Nikola Škof, Kapetan štaba Jagoš Živković i drugi.
Selo Vitovnica nakon oslobođenja i dolaskom nove vlasti, formira mesni narodni odbor, za predsednika postavlja se Dušan Delić, kasnije se smenjuju sledeći: Novaković Božidar, Lalić Danilo, Nikolić Jeremija, sve do 1951. god. u odboru su bili zaposleni kao službenici, sekretar Petrović Pavle, matičar Jovanović Dušan, administracija Filipović Milan, DimitrijevićVeselin, otkup i poljoprivreda Petrović Branislav. Posle reorganizacije mesnih odbora selo Vitovnica se spaja sa selom Melnica, dolazi do smanjenja službenika iz Vitovnice. Ostaje samo Petrović Branislav kao sekretar, a za predsednika Jenić Branislav iz Melnice. Sva arhiva se premešta u Melnicu kao i škola koja se spaja sa melničkom.
Ovo je pisano po sećanju meštana Vitovnice.
Loading ...